سیستم اطلاعات زمین (LIS)

سیستم اطلاعات زمین (LIS) ابزاری است برای تصمیم گیری های قانونی، مدیریتی و اقتصادی و کمکی است برای برنامه ریزی و توسعه که از یک سو شامل یک پایگاه داده های حاوی اطلاعات فیزیکی، فضایی، زمین مرجع برای یک ناحیه مشخص و تعریف شده است و از سوی دیگر روال ها و فن های جمع آوری، بهنگام کردن، پردازش و توزیع قانونمند داده ها را در برمی گیرد. مبنای سیستم اطلاعات زمین وجود یک سیستم همگن مرجع فضایی است که کار ارتباط داده ها را در درون سیستم با دیگر داده های مربوط به زمین آسان تر می کند.  زمین به همراه ساختمان ها و عمارت مربوط به آن از مهم ترین دارایی های مالی در هر کشوری هستند. هر سرمایه گذاری به طریقی به زمین و دارایی وابسته است. بدون زمین هیچ کارگاه یا کارخانه ای نمی تواند ساخته شود، هیچ جاده یا راه آهنی بنا شود، هیچ مدرسه ای یا بیمارستانی وجود نخواهد داشت، و هیچ ساختمان دولتی یا خصوصی نمی تواند وجود داشته باشد. بدون امنیت سند زمین و ساختمان ها، فراهم کردن پشتوانه های سرمایه گذاری دشوار است.

LIS به سهولت در اصلاحات زمین روستایی، بهبود توسعه زیر ساختارها و برنامه ریزی شهری و حمایت از پایش محیط زیستی کمک می کند. در هر دو دیدگاه دولت مرکزی و محلی چنین سیستم هایی به حفاظت از زمین های متعلق به انجمن های محلی (که ممکن است اطلاعات ضعیفی در مورد دارایی ملکی یا زمین تحت مسئولیت آنها داشته باشند) و استان (که ملک اصلی است ولی مدیریت زمین ها و ساختمانهای آن به ندرت بهینه است) کمک می کند.

 

سیستم‌های اطلاعات زمین

 

یکی از عناصر کلیدی Administration زمین، مدیریت زمین داده های مربوط به آن است. این داده‌ها می‌توانند به صورت دیجیتالی یا آنالوگ باشند، اما تمام record های مرتبط به زمین برای سهولت در ذخیره کردن و بازیابی، در حال تبدیل شدن به فرمت رقومی هستند. از دیدگاه اداره زمین، داده‌ها مجموعه ای از موجودیت‌های خام هستند که ممکن است به صورت عدد یا متن جمع آوری شده باشند؛ برای مثال در دفتر کاری یک نقشه بردار یا به صورت دیجیتالی توسط "data logger" و کامپیوتر. همچنین داده‌ها ممکن است به صورت گرافیکی مانند نقشه یا تصاویر هوایی نمایش داده شوند. داده زمانی که به نحوی پردازش شود که برای یک شخص تصمیم گیرنده با معنی باشد، به اطلاعات تبدیل شده است. میزان کارایی این اطلاعات بستگی به کیفیت داده و بالاخص میزان به هنگام بودن، صحت، کامل بودن، با مفهوم بودن و قابل درک بودن داده‌ها دارد. اما داده خوب هم ضرورتاً منجر به اخذ تصمیمات مدیریتی خوب نمی‌شود، چرا که فاکتورهای دیگری مانند مهارت کاربر نیز دخیل است. اما عکس این مطلب همواره درست است، چرا که داده بی کیفیت تقریباً قطعاً منجر به تصمیم گیری اشتباه می‌شود.

داده های مرتبط با زمین، به طور فزاینده ای با استفاده از یک سیستم اطلاعات زمینی (LIS) مدیریت می‌شوند. LIS نیز همانند سایر سیستم‌های اطلاعاتی از ترکیب منابع انسانی و فنی به همراه مجموعه ای از فرآیندهای طبقه بندی شده، برای تولید اطلاعات پشتیبان فعالیت‌های مدیریتی استفاده می‌کند.

تکنولوژی‌هایی که به طور روزافزون پردازش داده‌ها را به جلو می‌رانند، عناصر سیستم‌های اطلاعات مکان مرجع هستند (GIS). بحث‌های زیادی پیرامون GIS وجود داشته است، عده ای آن را به عنوان مجموعه ای از سخت افزار و نرم افزار و داده می‌پندارند و عده ای دیگر GIS را به عنوان در بر گیرنده مقررات منظمی می‌دانند که تکنولوژی فقط قسمتی از آن است. در بحث فعلی GIS مطابق با نظریه‌ی اول دیده شده و محدود به دسترسی و جمع آوری داده های مکانی؛ پردازش، ذخیره سازی، نگهداری، بازیابی، آنالیز و توزیع داده‌ها در نظر گرفته می‌شود. با مقایسه یک موتور ماشین با GIS، GIS به عنوان موتور ماشین و داده‌ها به عنوان بنزین می‌باشند. اما کار کردن در یک سیستم حمل و نقل روند پیچیده تری است.

GIS قادر به پردازش داده‌ها، تبدیل آن‌ها به محصول (برای مثال نقشه یا جدول) و یا سرویس (پاسخ به Query های خاص) می‌باشد. هم چنین GIS ممکن است برای تحلیل داده‌ها در حیطه مکان یا زمان استفاده شود. تمام اشیاء صفاتی دارند که خصوصیات آن‌ها را تشریح می‌کند. در مورد مالکیت، این صفات ممکن است شامل موقعیت قطعه ملکی، مالک، قیمت و کاربری آن باشد. این داده‌ها ممکن است شامل روابط با قطعات ملکی مجاور یا قطعاًت ملکی‌ای که به نحوی با آن در ارتباطند باشد. عناصر مکانی داده ممکن است توسط نقطه و خط و چند ضلعی (مجموعه ای از خطوط که یک سطح را نمایش می‌دهد) بیان شود و به صورت‌های زیر قابل نمایش است:

• هندسی : که در آن صفات اشیاء به یک چهارچوب دقیق مکانی مثل سیستم مختصات کارتزین یا سلول‌های شبکه مرجع داده می‌شود.

• کارتوگرافی : که در آن اطلاعات گرافیکی، جنرالیزه و علامت گذاری شده‌اند.

• توپولوژیکی : که در آن موقعیت نسبی و روابط غیر متریک عناصر داده های مختلف به تصویر کشیده می‌شود، مثلاً یک عارضه در کدام سمت خط وجود دارد.

GIS قادر به انجام آنالیزهای پیچیده داده‌ها و آشکارسازی الگوهایی است که به روش‌های دیگر قابل کشف نیست. تا کنون این کاربردهای تکنولوژی تأثیر بزرگی در کاداستر نداشته است، زیرا اولویت روی ذخیره سازی و بازیابی داده‌ها بوده است تا آنالیز داده‌ها. کاربردهای بالقوه GIS بسیار زیاد است، ولی فقط اخیراً تلاش‌هایی برای استفاده از تکنولوژی به عنوان مثال برای ارزش گذاری املاک صورت پذیرفته است.

در حالی که GIS به صورت محدود در قالب تکنولوژی کامپیوتر تعریف شده است، عنوان سیستم‌های مدیریت زمین به کار گرفته می‌شود که نه تنها تکنولوژی را تحت پوشش قرار می‌دهد، بلکه کاربردها و چهارچوب سازمانی‌ای که تکنولوژی داخل آن اعمال می‌شود را نیز شامل می‌شود. به طور خاص، LIS درگیر اطلاعات جزئی ذخیره شده در سطح محلی است که بتوان این اطلاعات را در نقشه های بزرگ مقیاس تصویر کرد. LIS زیرمجموعه ای از سیستم‌های اطلاعات کلی می‌باشد.

LIS ممکن است طوری طراحی شود که یک کاربرد خاص داشته و یا چند منظوره باشد. بعضی از LIS ها برای پشتیبانی طراحی‌های استراتژیک به کار می‌روند که در آن‌ها هدف اصلی تعیین اهداف یک سازمان و منابعی که برای رسیدن به این اهداف لازم است، می‌باشد. برخی دیگر برای کنترل مدیریتی است که در مورد استفاده بهینه منابع برای رسیدن به اهداف سازمان است. بعضی دیگر نیز برای کنترل عملیاتی طراحی شده‌اند تا عملیات خاصی به صورت موثر و کارا انجام پذیرد. هر نیازی، معیارهای خاصی را دیکته می‌کند تا معین کند که چه اطلاعاتی نیاز است و بنابراین سیستم اطلاعاتی باید به چه فرمی باشد.

حداقل چهار نوع سیستم اطلاعاتی زمین موجود است :

1- سیستم‌های مرتبط به محیط زیست، به ویژه مواردی که مربوط به خاک، زمین شناسی، منابع آب، پوشش گیاهی و حیات وحش می‌باشد. این موارد به طور اخص به مدیریت زمین روستایی مربوط می‌شود.
2- سیستم‌های مرتبط به زیر ساختارها، که بیشتر بر روی ساختارهای تأسیسات و مهندسی تمرکز دارد. مثل سرویس‌های زیرزمینی و لوله کشی. این موارد به طور اخص در محیط‌های شهری اهمیت دارند.
3- سیستم‌های مرتبط با کاداستر، که حقوق زمین، محدودیت‌های طراحی و ارزش گذاری زمین را ثبت می‌کند. این موارد در تمام مناطق زمین، مخصوصاً جاهایی که بازار زمین وجود دارد، پیاده می‌شود.
4- سیستم‌های اقتصادی-اجتماعی، که داده های census , statistical را با هم ترکیب می‌کند.

کاربر های اطلاعات زمینی :

داخل هر سیستم اطلاعات زمینی انواع مختلفی از داده‌ها وجود دارند که ممکن است ثبت شوند و همچنین فعالیت‌های زیادی وجود دارد که روی داده‌ها ممکن است انجام گیرد. از دید مدیریت زمین، مهم‌ترین سیستم‌ها، آن‌هایی هستند که بر روی قطعه کاداستری تمرکز دارند. این‌ها شامل یک کاداستر چند منظوره بوده که نمونه‌ی خاصی از سیستم‌های مدیریت زمین است. در حالی که برخی کاداستر ها بر مالکیت یا قیمت تاکید می‌کنند، کاداستر چند منظوره داده های گسترده تری از یک قطعه را داراست.

سیستم‌های اطلاعات زمینی مورد نیاز طیف وسیعی از کاربران از آژانس‌ها در تمام رده های دولتی توسط مالکان فعلی یا آینده تا وکلا، نقشه برداران، ارزش گذاران، مدیران املاک و مستغلات و خرده فروشان است. مثال‌هایی از استفاده‌ها و کاربران داده های قطعه مبنا در جدول 8.1 نمایش داده شده است.

بسیاری از عناصر داده های زمینی بر اساس قطعه است و در تئوری می‌تواند توسط یک موسسه مثل cadastral authority جمع آوری و تلفیق شود. در بسیاری از کشورها، به علت اینکه داده‌ها به طور سنتی، جداگانه و توسط موسسات مختلفی جمع آوری شده‌اند، جمع آوری داده‌ها به صورت متمرکز عملی نیست. امروزه با استفاده از شبکه کامپیوتری، این امکان وجود دارد که این داده‌ها به صورت کلی و یکپارچه به هم متصل باشد. آنچه به "hub system" معروف است شامل فایل‌های جداگانه برای هر گروه داده می‌باشند که با استفاده از یک عدد مرجع یکتا (UPRN) برای شناسایی هر قطعه زمین یا دارایی به همدیگر متصل هستند. مثال‌هایی از UPRN شامل آدرس پستی کد شده یا شماره مرجع کاداستری می‌باشد. با این حساب، تمام اطلاعات یک قطعه به جای این که توسط استعلام از سازمان‌های مختلف جمع آوری شود، می‌تواند در یک رکورد، نگهداری شود.

قسمتی از مزایای به کار گیری چنین سیستمی فنی است، چرا که یک سیستم خیلی بزرگ، مشکلات مدیریت داده های خاص خود را تولید می‌کند. قسمت دیگر مدیریتی است، به این صورت که متخصصین یک بخش به عنوان مثال متخصصین قیمت گذاری یا اسکان عموم، می‌توانند موظف به جمع آوری، تلفیق و به روز رسانی داده‌ها در همان بخش باشند، بدون این که در بخش‌های دیگر سیستم دخالت کنند. این امر، به مدیر اطلاعات زمینی این امکان را می‌دهد که نقش یک هماهنگ کننده کلی را بدون داشتن هیچ گونه مسئولیتی برای تک تک داده‌ها، داشته باشد.

با فراهم سازی ترتیبات مناسب سازمانی، یک متصدی می‌تواند مسئولیت جمع آوری و هم آهنگ کردن تمام اطلاعات قطعه مبنا را همان طور که در مورد Service New Brunswick توضیح داده شد بر عهده بگیرد. در چندین کشور که قبلاً کاداستر آن‌ها بر اساس داده های مالی یا داده های کاربری زمین بوده است، متصدی کاداستر وظایفش را به نحوی گسترش می‌دهد که داده های اضافی را جمع آوری کرده تا بتواند کاداستر جامع‌تری را بسازد. این روش، امکان وجود استاندارد ثابت‌تری را در کیفیت داده‌ها برآورده می‌کند و در تئوری می‌تواند از بروز دوباره کاری بین متصدیان مختلف جلوگیری کند. در صورتی که یک موسسه متصدی باشد، کنترل کیفیت ساده تر می‌شود، ولی در صورتی که موسسه به میزان کافی تأمین منابع نشود، دوباره کاری به وجود خواهد آمد، وقتی که کاربران از سرویس موجود رضایت نداشته باشند. زمانی که داده‌ها به شکل مورد نیاز کاربران یا به سهولت قابل دسترسی نباشد، کاربران پایگاه داده خودشان آن را ایجاد خواهند کرد، به طوری که متناسب با نیازهای خودشان باشد. علاوه بر آن، اگر این کاربران پایگاه داده های خود را به صورت سنتی گرد آوری کرده باشند، نسبت به تغییر روششان و سپردن برخی از مسئولیتشان به موسسه متمرکز، بی میل خواهند شد.

هر سیستم کاداسترچند منظوره باید اطلاعات مورد رضایت کاربر را تولید کند. بدین منظور باید میان اطلاعات ضروری که برای طراحی و مدیریت فوری زمین لازم می‌باشد و همچنین اطلاعاتی که ممکن است در آینده مفید باشند ولی در حال حاضر دانستن آن‌ها ضرورتی ندارد، تمایز قائل بود. لیست عوارض و اطلاعاتی که ممکن است در میان سیستم اطلاعات زمینی قرار گیرد، نا محدود است.

ایجاد یک آرشیو داده بدون در نظر گرفتن اهداف و پروژه های کوتاه مدت می‌تواند در آینده بسیار ارزشمند باشد. البته باید توجه داشت که تخمین هزینه و مزایای این روش مشکل است. در دوره حکومت کمونیستی در شرق و اروپای مرکزی بسیاری از جزئیات داده‌ها ثبت شد که به صورت عمومی از آن‌ها استفاده می‌شد؛ برای مثال جهت تولید اطلاعات آماری. همان طور که مشاهده شد در اینجا نیازی به ذخیره سازی داده های خام نداریم. در طرف دیگر، هنگامی که مالکیت یک شخص بر منطقه حاکم بود، بسیاری از بخش‌های داده‌ها که مربوط به مالکیت خصوصی بود، در آرشیوهای تاریخی ذخیره شد که پنجاه سال بعد به علت بازیابی الگوهای پیشین مالکیت زمین به عنوان بخشی از روند غرامت گیری ارزش بی حد و حصری یافت.

تستی مهم برای تعیین اینکه، آیا مجموعه داده ای خاص وارد سیستم شود، این است که آیا کاربران سیستم آمادگی پرداخت هزینه‌ی جمع آوری، ذخیره سازی و به هنگام سازی داده را دارند یا نه. تعریف قیمت بازار برای داده‌ها به راحتی انجام نمی‌گیرد، به ویژه زمانی که مربوط به اطلاعات دولتی باشد. تمایز میان چیزی که امروز با ارزش می‌باشد و جیزی که ممکن است در آینده مفید واقع شود، همیشه مشخص نیست.

اولین کسانی که ذینفع سیستم اطلاعات زمینی قرار می‌گیرند parastatal bodies ,state هستند. این سازمان‌ها هم تولید کننده و هم استفاده کننده از این سیستم هستند و ممکن است در کشمکش بازار قرار نگیرند. بدون شک هر چه استفاده از اطلاعات موجود بیشتر شود، منفعت بیشتری حاصل خواهد شد و توجیه هزینه‌ها نیز آسان‌تر خواهد بود. از طرف دیگر، بعضی اطلاعات ممکن است به ندرت استفاده شود، ولی ارزش ذخیره کردن را داشته باشد تا هنگام نیز خیلی سریع بازیابی شوند. برای مثال در مورد یک فاجعه‌ی زیست محیطی مثل سیل‌های عظیم یا جایی که اورژانس محلی مانند تصادف قطارها یا هواپیماها رخ داده است.

در بسیاری از کشورها سرمایه گذاری در زمینه تکنولوژی اطلاعات، به سمت نیازهای داخلی هر موسسه برای مدیریت بهتر منابع خود رفته است. در حقیقت، رایانه ای کردن الزاماً باعث بهبود کارایی نمی‌شود، چرا که هیچ مزیتی در رایانه ای کردن خطاها و اشتباهات گذشته نیست. هر چه رایانه ای کردن به عنوان یک کاتالیزور عمل می‌کند که باعث بهبود روش‌های موجود می‌شود و اغلب منجر به منفعت‌های خارجی توسط سرویس دهی بهتر برای عموم شده است.

در بسیاری از موارد، پیشرفت بیشتر مقید به مسائل سازمانی بوده است تا به مسائل فنی. در بعضی کشورها، به ویژه کشورهای مستمندتر، زیر ساختارهای مخابراتی قادر به پشتیبانی شبکه بین مکان‌های مختلف نمی‌باشد و در نتیجه از به اشتراک گذاری داده‌ها و کار کردن به طور جمعی جلوگیری می‌کند. این کشورها معمولاً کمبود منابع مالی و مقدار زیادی نیروی کار دارند. در شرایطی که تبادلات خارجی کم و نیروی کار به وفور و ارزان است، اولویت اقتصادی و اجتماعی استخدام تا حد امکان و جلوگیری از حرکت به سوی رایانه ای کردن است.


کاربردهای اینترنت :

از دهه 80، ایستگاه های کاری با کارایی بالا که توسط شبکه های محلی و معماری رایانه ای خادم-مخدوم مرتبط هستند، قسمت عمده ای از زیر ساختارهای فنی برای administration زمین برای شروع به ساختن شبکه های اطلاعات زمینی قطعه مبنا را فراهم کرده است. مثال‌های اخیر از تلاش‌هایی برای ایجاد شبکه های قضایی را می‌توان در استرالیا و کانادا یافت. اکثر اولین پروژه های شبکه کردن تقریباً فقط بر فراهم کردن دسترسی به پایگاه های داده امن روی شبکه های محلی یا گسترده از طریق شبکه های محلی مستقیم با سرویس‌های مرتبط به هم یا استفاده از مودم‌های پرسرعت تمرکز کردند. علی‌الخصوص از اواخر سال 93، مدل جایگزینی برای مشخص کردن نیازهای دسترسی، نمایش و توزیع داده های زمینی به وجود آمد. این روش از اینترنت و نرم افزارهای GUI طراحی شده به طور ترکیبی برای دسترسی به شبکه‌ی جهانی وب استفاده می‌کند.

افزایش سریع محبوبیت اینترنت باعث افزایش علاقه‌مندی به اینترنت به منظور توزیع داده های زمین شده است. صدها و هزارها سایت تحت وب از معرفی آن در 1993 شروع به کار کرد و این رشد به طور نمایی افزایش می‌یابد. با ترکیب سایت‌های تحت وب با نرم افزارهای مرورگر که GUI های پیشرفته دارند، وب یکی از روش‌های اصلی ارتباطات شده است.

استان New Brunswick کانادا از اولین مثال‌ها برای Administration زمین تحت اینترنت می‌باشد. در آگوست 1996 Service New Brunswick (SNB)، یکی از اولین سیستم‌های تجاری ثبت زمین به صورت On-line را به کار گرفت؛ سرویسی که دسترسی استانی با دسترسی گسترده به مجموعه داده های تجمیع شده زمین را فراهم می‌کرد. این سرویس به Real Property Information Internet Service (RPIIS) مشهور است و امکان دسترسی به اطلاعات قطعه مبنا و non-confidential که در سایت اینترنتی SNB با رمز محافظت می‌شود را به مخدوم‌ها می‌دهد. این سرویس امکان مرور و نمایش نقشه و اطلاعات مربوط به نقشه را تحت اینترنت فراهم می‌کند. کاربران این سرویس ممکن است یک property را با مشخص کردن ویژگی متنی یا گرافیکی مثل نام محل یا سیستم مختصات جستجو کنند. این نرم افزار به کاربران امکان مشاهده و query گرفتن از نقشه و خصوصیات آن، انتخاب لایه های نمایش، انجام تحلیل نقطه در چندضلعی و تعداد بسیار زیادی از عملکرد های GIS را می‌دهد.

در حالی که کاربردهای اولیه تحت وب متمرکز به query گرفتن و مرور بود، پتانسیل واقعی administration زمین در زمینه‌ی تجارت الکترونیک (نقل و انتقالات آنی و به روز کردن رکورد های متنی و گرافیکی) و افزایش مشارکت شهری در روندهای تصمیم سازی عمومی است.


هزینه‌ها و مزایای رایانه ای نمودن سیستم‌های اطلاعات زمینی:

اگرچه کاربرد کامپیوتر به طور ضمنی در تمام بحث‌های گذشته بود، بسیاری از پیشرفت‌های سیستم مدیریت زمینی موجود بیشتر بستگی به سازماندهی و مدیریت خوب دارند تا به رایانه ای کردن آن‌ها.

مزایای اصلی رایانه ای کردن سیستم اطلاعات زمینی شامل موارد زیر می‌شود:

• فشرده سازی فیزیکی داده‌ها، بنابراین فضای ذخیره کمتری مورد نیاز است و داده‌ها با سرعت بیشتری جابجا می‌شوند و در نتیجه سرعت دسترسی به داده‌ها نیز افزایش پیدا می‌کند.

• امکانات بهتر برای کار با داده‌ها که امکان آنالیزهای موثر تر و کاراتر را فراهم می‌کند.

• ترکیب داده های گرافیکی و توصیفی در یک مجموعه از کاربردها که درک را برای کاربرها آسان‌تر می‌کند.

• ترکیب پایگاه داده‌ها به طوری که مجموعه داده های مختلف می‌تواند با هم ترکیب و تحلیل شود تا اطلاعات جدیدی تولید کند.

همان طور که تکنولوژی اطلاعات پیچیده تر می‌شود، فرصت‌های بیشتری برای استفاده از داده‌ها فراهم می‌شود که اغلب موجب افزودن مقدار به مجموعه داده های اولیه می‌شود. این امر موجب انجام تلاش‌هایی در مدیریت اطلاعات زمین، فراهم شدن داده‌ها در مناطق وسیع‌تر، با جزئیات و اعتماد پذیری بیشتری شده است. همان طور که نیازهای کارایی افزایش می‌یابد، به طور اجتناب ناپذیری هزینه‌ی فراهم کردن سرویس هم افزایش می‌یابد. هر چند، مزایا خیلی نسبت به هزینه‌ها سنگینی می‌کند.

کمی کردن هزینه‌ها و مزایا کار دشواری است، چرا که بستگی به زمان دارد. در هر لحظه ممکن است یک یا چند نسل جدید تکنولوژی در آزمایشگاه‌ها وقتی رشد بازار از محصولات فعلی فراتر رود، منتظر عرضه باشد. زمانی که این اتفاق افتاد، قیمت رایانه‌ها و نرم افزار های قدیمی به شدت کاهش می‌یابد و فروشنده‌ها دیگر آن‌ها را پشتیبانی نمی‌کنند. طی سال‌های اخیر قیمت تولیدات سخت افزاری و نرم افزاری به میزان قابل توجهی کاهش پیدا کرده است، در حالی که تکنولوژی نسبت به دهه‌ی گذشته اعتماد پذیر تر شده است. هر چند مزایای آن با افزایش تقاضای کاربران برای سرعت بیشتر، پردازش اطلاعات پیچیده تر و قابلیت کار کردن با حجم بیشتری از داده‌ها cancel out شده است.

اگرچه بعضی تخمین‌های هزینه امکان پذیر است، برای مثال در هزینه کلی بودجه مملکتی که در تخصیص بودجه آمده است، مشخص کردن سود سخت‌تر است. سود از مشخص، ثبت و تحلیل کردن داده های مرتبط با زمین تخمین زده می‌شود که مثال‌های آن در جدول 8-3 نمایش داده شده است.

تلاش‌های بسیار زیادی برای برآورد هزینه و سود در اقتصاد انجام شده است، ولی موفقیت‌های چندانی به دست نیاورده‌اند و مطالعات خیلی محدودی پس از پیاده سازی انجام گرفته است که مشخص شود که آیا پیش بینی‌ها درست بوده یا خیر. بنابراین هم اکنون بعضی از تصمیم گیرنده‌ها، ترجیح می‌دهند تا سرمایه گذاری در تکنولوژی اطلاعات را بر اساس"value for money" انجام دهند.

این فرایندی است که بیشتر ذاتی است تا علمی، اما می‌تواند به کسانی که باید هزینه‌ها را بنویسند یا تصویب تا به نتیجه ای که مناسب خود است برسند کمک کند. هر هزینه و سود بدون در نظر گرفتن ملموس بودن آن‌ها، لیست می‌شود. هنگامی که داده های ملموس در دسترس است، ارقام در ترازنامه وارد می‌شوند. هزینه یک کارمند در یک ساعت (به علاوه مخارج کلی) حدود 500/1 ام حقوق سالیانه اوست. بنابراین کار یک شخص با حقوق 20000 دلار در سال باید 40 دلار در یک ساعت ارزش داشته باشد، تا حقوق آن کارمند و همچنین مخارج گرمایش، نور و اجاره‌ی محل کار تأمین شود. حال، سود با ضرب زمان صرفه جویی شده در دستمزد به دست می‌آید. بنابراین با صرفه جویی 5 ساعت کار برای شخصی با درآمد سالانه 20000 دلار، سود 200 دلار حاصل می‌شود. جایی که فقط ممکن است ارزش را با استفاده از پول تخمین زد، (برای مثال سود محافظت از یک محل با بهره برداری علمی خاص که در قالب پول برآورد می‌شود)، مقدار وارد شده باید مبلغی باشد که مردم احساس راحتی کنند. (برای مثال 5000 دلار آمریکا در سال)
به طور کلی هزینه‌ها را باید بیشتر و سود را کمتر از مقدار تخمین زده شده، در نظر گرفت. سپس تمام ارقام با هم جمع می‌شوند و اگر باز هم سود از هزینه بیشتر بود، تصمیم برای سرمایه گذاری با حداقل، اعتماد کمی توجیه می‌شود.

پرداخت پول برای داده‌ها:

زمانی که تصمیم به سرمایه گذاری در یک سیستم مدیریت اطلاعات زمین بهبود داده شده شد، باید پول سرمایه گذاری فراهم شود. این پول ممکن است به صورت بخشش، وام یا از منابع داخلی باشد. در مورد آژانس‌های دولتی، ممکن است پول مالیات دهندگان فراهم شود، که به طور فزاینده ای دولت‌ها انتظار دارند سرمایه گذاریشان از طریق مبالغ دریافتی بازگردد. قیمت گذاری کالاها و سرویس‌های اطلاعاتی علی‌الخصوص برای دولت‌ها به علت نداشتن تجربه بازار مشکل است. بعضی از عواملی که بر روی سیاست مطالبه پول تأثیر می‌گذارند عبارتند از:

• وجود ملزومات قانونی برای مطالبه پول

• وجود سیاست‌ها و عملیاتی برای بازگرداندن هزینه‌ها

• کاربردهای مفهوم کالای اجتماعی و سود عمومی

• اهداف تجاری برای آژانس‌های مشارکت کننده

• سیاست دولت در بازگرداندن هزینه و اصل پرداخت-کاربرها

• سیاست آزادی اطلاعات

• استفاده از آنچه داده‌ها برای آن تولید شده‌اند

قیمت گذاری ممکن است بر اساس هزینه های تولید، market tolerance و یا صرفه جویی برای کاربر انجام گیرد. در تئوری، باید این امکان وجود داشته باشد که بتوان هزینه هر داده را مشخص کرد، چرا که توانایی تبعیض قائل شدن بعضی آژانس‌ها بین انواع مختلف داده‌ها و فعالیت‌ها ممکن است این امر را خیلی دشوار کند. مشکل دیگر این است که با وجود دانستن هزینه تولید برای مثال یک طرح کاداستری، هنوز برای تخمین زدن منصفانه قیمت فروش نیاز به دانستن تعداد کاربران این محصول است. تخمین هزینه‌ی گرفتن کپی‌های اضافی آسان است، اما هزینه‌ی داده ای که در نقشه است باید تقسیم بر تعداد نقشه های تولید شده گردد.

بسیاری از محصولات در سطحی قیمت گذاری می‌شوند که بازار کشش آن را داشته باشد. این روش در مورد زمین و اطلاعات مالکیتی ممکن است به نفع ثروتمندان باعث تبعیض شود، چرا که آن‌ها بیشتر تمایل به پرداخت پول برای دسترسی به داده‌ها نسبت به بقیه‌ی جامعه دارند. به طور مشابه وقتی این مشکل پیش می‌آید که خریدن محصول از اینکه کاربران بالقوه خودشان داده‌ها را جمع آوری کنند، یا اینکه ریسک تصمیم گیری بدون اطلاعات ضروری بپذیرند، کمتر است.
پول گرفتن برای داده‌ها متفاوت از اجناس فیزیکی است زیرا اطلاعات:

• مورد مصرف قرار نمی‌گیرند. هرچقدر از نام Washington DC استفاده می‌شود، این کلمه کهنه نمی‌شود، در حالی که با به کار بردن هر شیء فیزیکی پس از مدتی از بین خواهد رفت و دیگر نمی‌توان از آن استفاده کرد.

• قابل انتقال نمی‌باشد. چرا که اطلاعاتی که شخص A به شخص B می‌دهد، می‌تواند به شخص C فروخته شود و هم چنان شخص A آن را داشته باشد.

• غیر قابل تقسیم می‌باشد، زیرا تقسیم، مفهوم آن را تغییر می‌دهد. در مورد Washington DC، بیش از یک Washington وجود دارد، در حالی که DC با توجه به متن می‌تواند معانی بسیاری داشته باشد. لذا، جدا کردن اسم، معنی آن را تغییر می‌دهد.
برعکس با ترکیب مجموعه داده‌ها مفاهیم جدیدی خلق می‌شود. کلمه white کاربردهای زیادی دارد وکلمه house انواع مختلفی از سازه‌ها را توصیف می‌کند، اما ترکیب دو کلمه whitehouse را تشکیل می‌دهد که برای افراد بسیاری معنی خیلی خاصی می‌دهد.

• با افزایش استفاده، ارزش آن افزوده می‌شود. زیرا هر چه اطلاعات بیشتر مورد استفاده قرار گیرند، مردم بیشتر نفع می‌برند.
• به آسانی قابل کپی کردن می‌باشد. کپی کردن موتور یک ماشین بسیار پیچیده تر از کپی گرفتن از یک متن می‌باشد.

افزایش استفاده از مدل‌های توزیع داده‌ها تحت اینترنت، احتمالاً باعث تغییر روش بسیاری از کاربران موجود (و حتی گروه های بزرگی از مشتریان جدید) در تحویل داده های زمین از روش bulk-ordering به روش تراکنش-مبنا شده است. تجربیات اولیه سرویس ماهی و آتش سوزی در آمریکا نشان می‌دهد که فراهم کردن دسترسی اینترنتی به مجموعه داده های دیجیتالی به شدت باعث افزایش تعداد تقاضا برای این محصولات هم از طریق مشتریان معمول و هم کسانی که به طور اتفاقی و با انگیزه ای خاص دنبال این اطلاعات هستند شده است. تجربیات مشابهی توسط SNB با سرویس تحت وب خود، حاکی از همین افزایش علاقه‌مندی مشتری است.

چنین تجربیاتی نشان می‌دهد که:

دسترسی بهتر موجب وسیع‌تر شدن کاربرد مجموعه داده های مورد نظر است. اما فلسفه های قیمت گذاری داده های موجود و ساختارهای اخذ پول – که اغلب بر اساس فایل یا تخفیف بر مبنای حجم است- ممکن است برای چنین محیطی که کاربران می‌خواهند قبل از انتخاب منطقه مورد نظر که ممکن است قسمت کوچکی از یک فایل یا قسمتی از ترکیب چند فایل باشد، اطلاعات را مرور کنند، مناسب نباشد.

افزایش علاقه به فعالیت‌های تحت اینترنت باعث افزایش نگرانی‌ها به چشم انداز داشته‌ها و نداشته های اطلاعات می‌شود. آمار کنونی نشان می‌دهد که اکثریت جامعه کاربران آنلاین متخصصان جوان و فنی هستند. در حالی که این وضعیت کم کم رو به تغییر است، بسیاری از کاربران فعلی رکوردهای سنتی کاغذی و نقشه‌ها ممکن است بی اطلاع یا مرعوب از گسترش در دسترس بودن و استفاده از محصولات داده های آنلاین باشند.

این وضعیت در حوزه های قضایی کمتر توسعه یافته شدیدتر است که در آن‌ها رکورد های administrarion زمین و نقشه های املاک، یا منابع کمی دارد و یا در دسترس عموم قرار نمی‌گیرد. با وجود این، دسترسی به داده های مکانی در این کشورها در حال رشد بوده و بسیاری از سازمان‌های کمک رسان بین‌المللی و شرکت‌های خصوصی به غنی‌تر شدن این منابع کمک می‌نمایند. اما این امور در کشورهایی که سطح سواد پایین است، رایانه های کمی موجود می‌باشد و زیر ساختارهای ارتباطی و نیرو غیر قابل اطمینان است، کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد. هیچ راه حل ساده و سریعی برای این مشکل وجود ندارد اما اگر پشتیبان‌های منابع دولتی و خصوصی به تولید داده های پیش بینی شده در فرم‌های الکترونیک و کاغذی ادامه دهند، فاصله‌ی تکنولوژی و کاربرد تکنولوژی بین کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه نه تنها کم نخواهد شد، بلکه بیشتر نیز خواهد شد.

حقوق مالکیت معنوی در اطلاعات زمین و ملک
رایانه ای کردن کمک کرد تا حق تکثیر ایجاد شود، چرا که گرفتن کپی‌های متعدد از هر متن یا گرافیک در فرم رقومی بسیار ساده و کم هزینه است. زمانی که ماشین چاپ اختراع شد، حق تکثیر نیز جهت محافظتی از چاپ گر به جای مؤلف به وجود آمد. فقط در چند سال اخیر حقوق مالکیت مؤلف، تجاوز به حریم خصوصی و مسئولیت در قبال محصول از در دسترس بودن وسیع اطلاعات به وجود آمد.

حق تکثیر، حق مالکیت است که در کارهای خلاقانه مثل ادبیات، نمایشنامه، موسیقی، نقاشی و مجسمه سازی وجود دارد. این حق برای محافظت از انتفاع تولید کنندگان داده‌ها طراحی شده است. قانون حق تکثیر می‌تواند به بسیاری از انواع اطلاعات زمین و ملک شامل نقشه‌ها و جداول اعمال شود. در اتحادیه اروپا، قوانین جدیدی برای پشتیبانی از محافظت از داده‌ها در پایگاه های داده وضع شده است، چرا که در قوانین پیشین فقط از نحوه‌ی استفاده از داده‌ها محافظت می‌شد، نه از خود داده‌ها.

حق تکثیر به تولید کنندگان داده‌ها این امکان را می‌دهد تا از سرمایه خود محافظت کنند. در این قوانین، تکثیر یعنی دوباره ساختن اثر در هر فرم که شامل ذخیره‌ی اثر به هر طریقی در وسایل الکترونیکی می‌شود. این قوانین داده‌ها و تألیف اثر دیگران، هم چنین برنامه های رایانه ای، کپی کردن سه بعدی و هر گونه برداشت از اثر اصلی که شامل کپی‌های کوتاه مدت که برای کارهای دیگر هستند نیز می‌شود.

سرمایه گذاری عظیمی در تولید نقشه های کاداستری و توپوگرافیکی و همچنین در جمع آوری و ذخیره سازی داده های مربوط به زمین، انجام شده است. با وجود فشار بر روی مؤسسات دولتی به منظور بازگرداندن هزینه‌ها، مؤسسات دولتی بی شک در پی حفاظت از سرمایه گذاریشان از طریق حق تکثیر خواهند بود. بحثی وجود دارد که چون هزینه‌ی جمع آوری داده‌ها از طریق پول مالیات دهندگان تأمین می‌شود، داده‌ها باید به صورت رایگان یا نهایتاً به هزینه نگهداری برای دسترسی داده، برای عموم قابل دسترس باشد. نظری مغایر با بحث قبلی وجود دارد و آن هم اینکه هزینه نگهداری سیستم باید توسط کاربران فعلی پرداخت شود. فشارهای نباید در جهت جبران نمودن سرمایه گذاری‌های گذشته باشد، بلکه باید برای نگهداری و بهبود کیفیت و حجم داده‌ها کنونی مورد استفاده قرار گیرد. بنابراین سرمایه گذاری باید محافظت شود و هزینه‌ها نیز از طریق حق تکثیر برگردانده شود.

در عمل، اجرای حق تکثیر مشکل است. از دید فنی، هر زمانی که یک کاربر، یک نقشه‌ی چاپ شده‌ی کاغذی را استفاده می‌کند، هیچ کپی‌ای صورت نگرفته است، ولی بر عکس برای استفاده از یک نقشه دیجیتالی، مجبور به کپی کردن داده‌ها از دیسک کامپیوتری و تبدیل آن به فرمت عکس و نمایش آن بر روی صفحه نمایشگر است. بنابراین هر بار که یک نقشه دیجیتالی به نمایش در می‌آید، یک کپی گرفته شده است، ولی زمانی که یک نقشه‌ی کاغذی مثلاً از روی میز یا روی طبقه برداشته می‌شود، هیچ گونه کپی صورت نگرفته است. در نتیجه پویا بودن اجرای حق تکثیر، فراهم کنندگان داده های رقومی را به سمت اجاره دادن داده‌ها، به جای فروش آن‌ها برده است. بدین ترتیب حقی برای استفاده از داده ایجاد می‌شود و هزینه‌ی حق تکثیر بر اساس استفاده کاربر برآورد می‌شود. در عمل، حق تکثیر به جای حق مالکیت، به حق استفاده تبدیل می‌شود.

دیگر قوانین مالکیت معنوی که ممکن است بر روی اطلاعات مربوط به زمین تاثیر گذار باشد شامل قوانین حفاظت از داده است که جهت محافظت از حریم خصوصی اشخاص طراحی شده است. تحت این قوانین شهروندان حق دارند که بدانند چه داده‌هایی از آن‌ها نگهداری می‌شود. تعریف داده های شخصی وسیع است و شامل انواع داده‌هایی که مربوط به شخص است، می‌شود. بنابراین، این واقعیت که یک خانه متعلق به یک فرد خاصی است یک قسمتی از اطلاعات شخصی است که استفاده از آن هنگام جمع آوری آن باید مشخص می‌شده است. استفاده از داده‌ها باید ثبت شود و افراد باید از چگونگی استفاده از این داده‌ها مطلع باشند. مانند حق تکثیر، اعمال این قانون نیز اغلب مشکل است اما تولید کنندگان داده‌ها، ریسک پیگرد قانونی را در صورت عمل نکردن به این قوانین می‌پذیرند.
تمام کشورها این قوانین را ندارند، برای مثال کشورهای کمونیستی سابق که هم اکنون قصد ورود به اتحادیه اروپا را دارند، مجبور شده‌اند که قوانین خود را با اتحادیه اروپا هم سو نمایند.

GIS چيست؟

 

سيستم اطلاعات جغرافيايي (GIS)

استفاده از سيستم هاي جغرافيايي در دهه ۱۹۸۰ گسترش فوق العاده اي يافته است بطوري كه در كشورهاي پيشرفته، اكثر دانشگاهها، سازمانهاي تجاري و دولتها از اين سيستم براي مقاصد گوناگوني استفاده مي كنند.     

تعاريف مختلفي از سيستم اطلاعات جغرافيايي ارائه شده است كه جامع ترين آن بشرح زير است:

 مجموعه سازمان يافته اي از سخت افزار و نرم افزار كامپيوتري، اطلاعات جغرافيايي و افراد متخصصي است كه به منظوركسب، ذخيره، بهنگام سازي، پردازش، تحليل و ارائه كليه اشكال اطلاعات جغرافيايي طراحي و ايجاد شده است.

 

توانايي سيستم اطلاعات جغرافيايي عبارتست از:

 

انجام عمليات فضايي:

در يك سيستم اطلاعات جغرافيايي امكان تحليل همگاني و فضايي عوارض و روابط ميان آنها، براساس مختصات جغرافيايي وجود دارد.    

 

ارتباط و پيوند انواع اطلاعات : 

    در يك سيستم جغرافيايي امكان پيوند ميان مجموعه هاي گوناگوني از اطلاعات جغرافيايي با اهداف مختلف تحليلي وجود دارد.

 

ذخيره اطلاعات نقشه اي :

در اين سيستم، امكان ذخيره انواع نقشه هاي شماتيك به شكل فايل هاي كامپيوتري وجود دارد به طوري كه قابل استفاده براي تلفيق و تحليل كامپيوتري مي باشند. سؤالاتي كه سيستم اطلاعات جغرافيايي قادر به پاسخ گوئي مي باشد:

 

سؤالات مربوط به يك مكان : 

در يك مكان مشخص چه چيزي وجود دارد؟  اين اولين سؤالي است كه در يك سيستم GIS قادر به جوابگويي به آن مي باشد. يك مكان مي تواند به طرق مختلفي در سيستم تعريف شود مثلاً با نام مكان، كد مختصات جغرافيايي(طول و عرض جغرافيايي).                 

 

سؤالات شرطي : 

يافتن مكاني كه شرايط معيني را در بر دارد. اين سؤال بر عكس سؤال اول است كه با مشخص كردن يك مكان، آنچه كه در آن مكان وجود دارد شناسايي مي شود. در حالي كه طبق اين سؤال، مي خواهيد مكاني را پيدا كنيد كه پديده ويژه اي در آن وجود دارد. پاسخ گوئي به اين سؤال به تحليل فضائي نياز دارد. به عنوان مثال، پيدا كردن منطقه اي كه جنگل نباشد، مساحت آن حداقل يك هكتار باشد، در فاصله ۱۰۰ متري جاده قرار گرفته باشد و خاك آن نيز براي ساختمان سازي مناسب باشد. در اين سؤال چهار شرط مطرح شده است كه نماينده ويژگيهاي همگان مورد نظر مي باشد. GIS قادر به يافتن چنين مكاني با توجه به شرايط تعيين شده مي باشد.

 

بررسي روند (Trend) :

از گذشته تاكنون چه تغييراتي درمكان يا در سطح معيني به وقوع پيوسته است؟  در واقع اين سؤال تركيبي از دو سؤال قبل است يعني سيستم بايد مكان هائي را كه طي دوره معين زماني دچار تغييراتي شده اند (شرط) شناسائي نمايد. به عبارت ديگر تركيب سؤال مكان وشرط معين (تغيير) كه با ذخيره اطلاعات نقشه اي يك منطقه در دو دوره زماني متفاوت قابل پرسش است.     

 

الگو (Pattern) :

چه الگوي فضائي وجود دارد؟ اين سؤال بسيار پيچيده است. به عنوان مثال مي توان پرسيد كه آيا سرطان عامل عمده مرگ و مير در بين ساكنان مناطق نزديك به يك نيروگاه اتمي است؟ در اين رابطه سؤالات متعددي بسته به نوع سيستم و كاربرد آن قابل طرح مي باشد، كه سيستم قادر به پاسخگوئي به آنها مي باشد. در اين تحليل مجموعه اي از اطلاعات مكاني (نقشه) و ساير اطلاعات تشريحي در زمينه مورد بررسي بايستي در سيستم ذخيره شوند.   

 

مدل سازي : 

سؤال چه خواهد شد اگر؟ اين سؤال عمدتاً به برنامه ريزي و همچنين به بررسي اثرات اجراي برنامه ها مربوط مي شود. به عنوان مثال احداث يك جاده چه اثراتي بر پيرامون خواهد داشت؟ پاسخگوئي به اينگونه سؤالات به در دسترس بودن مجموعه اي از اطلاعات جغرافيايي وساير اطلاعات(اطلاعات علمي) بستگي دارد، كه در يك سيستم اطلاعات جغرافيايي به شكل مناسبي گرد آوري، ذخيره، نگهداري و سازمان دهي مي شود به طوري كه بتواند در تحليل هاي مختلف مورد استفاده قرار گيرد.

 

 كاربردهاي GIS 

كاربرد GIS بسته به نيازهاي هر منطقه يا كشور در بخشهاي مختلفي توسعه يافته است، به طوري كه در ابتدا در اروپا ازاين سيستم در پايگاه هاي اطلاعات ثبت اسناد و املاك، محيط زيست، نگهداري نقشه هاي توپوگرافي، در كانادا، در برنامه ريزي جنگل ها، حجم درختان وچوب قابل برداشت، شناسائي راههاي دسترسي به جنگل، در چين و ژاپن، نظارت و مدل سازي تغييرات زيست محيطي و در آمريكا، در رشته هاي گوناگوني از جمله در برنامه ريزي شهري و شهرداري ها از اين سيستم استفاده شده است و با گذشت زمان و توسعه سيستم ها استفاده از آن به كليه بخش هاي مرتبط با زمين گسترش يافته است.     استفاده ازاين سيستم دركليه رشته هائي كه به نحوي از انحاء با زمين، نقشه وبه طوركلي با اطلاعات جغرافيائي مكان دار و تحليل هاي فضائي ارتباط دارند، امكان پذير مي باشد.

 

 ويژگيهاي يك سيستم اطلاعات جغرافيايي 

GIS به سادگي يك سيستم كامپيوتري صرفاً براي توليد نقشه نيست گرچه قادر به توليد انواع نقشه ها در مقياس هاي مختلف و در سيستم هاي تصوير متفاوت و با رنگهاي متنوع مي باشد. GISيك ابزار تحليلي اطلاعات فضائي است. مهمترين ويژگي اين سيستم اينست كه امكان شناسائي روابط فضائي ميان عوارض مختلف روي نقشه را فراهم مي سازد.       GIS صرفاً وسيله اي براي ذخيره و نگهداري نقشه نيست (ثبت اسناد نقشه اي)، بلكه ابزاري است كه براي اهداف خاصي، اطلاعات را نيز ذخيره مي سازد. 

 GIS اطلاعات مكان دار فضائي را با اطلاعات جغرافيائي يك پديده خاص روي نقشه مرتبط مي سازد. اطلاعات به شكل عوارض جغرافيائي در كامپيوتر ذخيره مي شود.مثلاً شبكه راهها بايك سري خطوط روي نقشه مشخص مي گردد كه به تنهائي اطلاعات چنداني راجع به جاده ارائه نمي كند. براي دستيابي به اطلاعات مربوط به جاده ها مانند عرض جاده، نوع جاده، طول جاده، سال احداث و غيره بايستي به پايگاه اطلاعاتي مربوطه مراجعه نمود و سپس با تلفيقي از اين دو نوع اطلاعات، نقشه جديدي با اطلاعات بيشتر توليد نمود. 

به عبارت ساده، يك GIS صرفاً نقشه ياعكس ها را نگهداري نمي كند، بلكه يك پايگاه اطلاعاتي با توجه به كليه اصول و معيارهاي فني و علمي آن ايجاد مي نمايد. مفهوم پايگاه اطلاعاتي در يك GISبسيار مهم است و آن را از يك سيستم ساده يا كامپيوتري نقشه كشي متفاوت مي سازد. در GISسيستم مديريت اطلاعات نيز به صورت جزء پيوسته آن در آمده است. 

 

عوارض مكان دار جغرافيائي ثبت شده در كامپيوتر بايد داراي ويژگيهايي باشد كه عبارتند از: 

   الف) نام يا نوع هر پديده

 

    ب) مكان استقرار آن

 

    ج) ارتباط آن با ساير پديده ها يا عوارض    

 

سيستم پايگاه اطلاعاتي، امكاناتذخيره و بهنگام سازي انواع گوناگوني از چنين اطلاعاتي را فراهم مي سازد. در يك GIS، در پايگاه اطلاعات جغرافيائي آن، مكان پديده ها و در سيستم پايگاه اطلاعاتي، مشخصات پديده و ارتباطات آن با ساير پديده ها نگهداري مي شود و با ايجاد ارتباط ميان اين اطلاعات امكان پردازش تحليلي مجموعه اطلاعاتي فراهم مي گردد. مجموعه عناصر GIS امكانات تحليلي فوق العاده قدرتمندي را در اختيار استفاده كنندگان قرار مي دهد تا بتوانند از تلفيق انواع اطلاعات جغرافيائي و ساير اطلاعات، نتيجه گيري مناسب را بنمايند.

 

 

+ نوشته شده در  سه

آموزش ArcGis در استان یزد

تدریس خصوصی نرم افزار ARCGISدر استان یزد از مقدماتی تا پیشرفته  بر روی داده های واقعی و کاربردی سازمان های دولتی 

آموزش سایر نرم افزار های مکانی و نقشه برداری

[e-mail]

علی دهقانی تفتی

پروژه gis در استان یزد(سامانه اطلاعات جغرافیایی)

پروژه gis در استان یزد(سامانه اطلاعات جغرافیایی)

[e-mail]

 

پردازش داده ها ی مکانی با استفاده از ابزار های سیستم های اطلاعات مکانی در استان یزد

پردازش داده ها ی مکانی با استفاده از ابزار های سیستم های اطلاعات مکانی در استان یزد

اجرای پروژه gis( سیستم اطلاعات جغرافیایی استان یزد ) gis yazd

علی دهقانی تفتی

[e-mail]

gisyazd

 

سامانه های اطلاعات مکانی استان یزد

طراحی ، پیاده سازی،اجرا و پشتیبانی سامانه های اطلاعات مکانیgis در استان یزد.

[e-mail]

کاداستر

کاداستر به نظامی اطلاق می شود که هدف از آن تعیین محدوده مالکیتی به همراه اطلاعات حقوقی مرتبط به هر ملک است. کاداستر را می توان به عنوان فهرست مرتب شده ای از اطلاعات متعلقات، در داخل کشوری مشخص و یا منطقه ای معین دانست.

کاداستر پایه اطلاعات زمینی است که در آن با در اختیار داشتن اطلاعات توصیفی و هندسی زمین به طور یک جا برنامه ریزی های کلان کشور سریع تر و دقیق تر انجام می شود.

اهداف کاداستر

اهداف حقوقی: تعیین محدوده مالکیت های حقیقی و حقوقی و نهایتا مدیریت اراضی.

اهداف ارتقای سیستمی: به روز رسانی اطلاعات، نقشه و تبدیل سیستم ثبت املاک به یک سیستم رقومی زمین.

اهداف کیفی:

ایجاد روابط ساده و مطمئن و سریع در صدور و یا اصلاح اسناد مالکیت و معاملات

کاهش دعاوی ملکی و دادگاهی

امکان برنامه ریزی های صحیح فنی

اشتغال زایی ایجاد درآمد مستمر

افزایش کارایی طرح های عمرانی کشور

مزایای کاداستر زراعی رقومی

افزایش تضمین حقوقی، کاهش خطر جعل، افزایش انگیزه سرمایه گذاری در زمین

وضوح ارزش واقعی زمین

آسان، ارزان و سریع تر شدن معاملات ارضی، دسترسی بیشتر به اطلاعات زمین و مالک

کاهش مشاجرات روی حدود و ثغور اراضی و کاهش هزینه مردم و دولت

تسهیل هدفمندی یارانه های بخش کشاورزی

تسریع در ارائه هر گونه خدمات به کشاورزان نظیر نهاده ها، تسهیلات و ...

تنظیم الگوی کشت

آمایش سرزمین

توسعه صنایع وابسته به کشاورزی

برنامه ریزی ترویج کشاورزی با استفاده از نقشه ها

پایه ای جهت صدور کارت هوشمند و هویت بخشی به کشاورزان

ایجاد ثبات سیاسی و اقتصادی

فراهم آمدن بستر تحقیقات و تسهیل امور تحقیقاتی

جلوگیری از دوباره کاری ها (استعلام زمین امور اراضی، منابع طبیعی، ثبت)

تسهیل استفاده از تکنولوژی های جدیدی مثل سنجش از راه دور

کاهش حجم ذخیره سازی داده ها

شناسایی توزیع ثروت در جامعه و سهم افراد از دارایی ها و منافع ملی

برآورد هزینه های واقعی ناشی از خسارت و حوادث طبیعی و قابل استناد بودن آن در مراجع قانونی و مراکز بیمه

ایجاد نظامی دقیق، ساده، روان و قابل تغییر با زمان بر امور املاک و مستحدثات کشور

امکان مدیریت کلان مزارع با دقت بالا

کوچک سازی بدنه دولتی ثبت پس از اجرای کاداستر

استفاده از اسناد مالکیت به عنوان وثیقه در اخذ منابع مالی برای مقاصد مختلف از جمله کارهای تولیدی

بهره گیری از اطلاعات کاداستر در امور دفاعی و امنیتی، مدیریت بحران و حوادث غیر مترقبه

 ایجاد سیستم جامع بانک اطلاعات جهت مطالعات دقیق و برنامه ریزی های ملی و منطقه ای در زمینه های عمرانی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، بهداشتی، بودجه، در آمد، زمین و مسکن و غیره

کاهش هزینه و زمان در تهیه نقشه های دیگر

جلوگیری از تخلفات معاملاتی زمین

کمک به ایجاد اطلاعات زیر ساختاری

حرکت به سمت توسعه پایدار در کشور

نتیجه گیری

       ایجاد پایگاه اطلاعاتی مدرن

       استفاده از اطلاعات دقیق و به روز

       تدوین برنامه های توسعه کشاورزی

       افزایش بهره وری

روند اجرای کاداستر

امروزه در ارتباط با ایجاد، توسعه و کاربرد فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) ، ایجاد زیر ساخت های اطلاعات مکانی (SDI) ، طرح های آمایش سرزمین و سایر طرح های زیر ساختاری، اطلاعات کاداستری از جمله اطلاعات پایه جهت تصمیم گیری، برنامه ریزی و استفاده بهینه از منابع می باشند. با اجرای طرح کاداستر، اطلاعات مربوط به سیستم کاداستر را می توان در قالب پایگاه های داده مکانی و سیستم های اطلاعات مکانی (GIS/LIS) به نحو بهینه اخذ، ذخیره بازیابی، به هنگام سازی و پردازش نموده و نمایش داد و آنها را به نحو مناسب استفاده نمود، ضمن آنکه می توان اطلاعات فوق را در قالب فرمت های مناسب و استاندارد تبادل نمود. اجرای طرح فوق ما را قادر می سازد تا به شکل منطقی تری جهت استفاده بهینه از امکانات موجود برای ترسیم آینده ای روشن تر برنامه ریزی نماییم.

 

 

كاربردها و توانايي‌هاي سيستم‌هاي اطلاعات جغرافيايي GIS

بطور اجمال قابليت‌هاي جي‌آي‌اس نسبت به سيستم‌هاي اطلاعاتي مشابه و روش‌هاي دستي را مي‌توان به شرح زير بيان داشت:
●  قابليت جمع‌آوري، ذخيره، بازيابي و تجزيه و تحليل اطلاعات با حجم زياد؛ 
● قابليت برقراري ارتباط بين اطلاعات جغرافيايي (نقشه) و اطلاعات غيرجغرافيايي(جداول اطلاعاتي) و ايجاد امكانات تجزيه و تحليل اطلاعات جغرافيايي با استفاده از اطلاعات غيرجغرافيايي و بالعكس؛
●  توانايي انجام طيف وسيعي از تحليل‌ها مانند: روي هم قراردادن لايه‌ها، پيداكردن اشياي مختلف با استفاده از خاصيت نزديكي آن‌ها به يك شي‌ء خاص، شبيه‌سازي، محاسبه تعداد دفعات وقوع يك حادثه در فاصله مشخص از نقطه يا نقاط معين، و ...؛
● داشتن دقت، كارآيي، سرعت عمل زياد و سهولت در بهنگام‌سازي داده‌ها؛
●  توانايي انجام محاسبات آماري مانند محاسبه مساحت و محيط پديده‌هاي مشخص شده؛
●  قابليت رديابي و بررسي تغييرات مكان‌هاي جغرافيايي در طول زمان؛
● قابليت استفاده براي مكان‌يابي پروژه‌هاي مختلف

عناصراصلي تشكيل دهنده سيستم‌هاي اطلاعات جغرافيايي GIS

جي‌آي‌اس بر روي هرمي با چهار طبقه زيربنايي ساخته شده است:
سخت‌افزار: با توجه به مرحله‌اي كه مطالعات در آن قرار دارد، كاربران مي‌توانند از سخت‌افزارهاي موجود در دسته‌بندي زير استفاده نمايند:
٭ سخت‌افزارهاي مرتبط با ورود اطلاعات (صفحه كليد، رقومي‌كننده، اسكنر، و ...)،
٭ سخت افزارهاي مرتبط با مديريت اطلاعات (سخت‌افزارهاي جانبي رايانه‌ها مانند ماوس، ...)،
٭ سخت‌افزارهاي مرتبط با خروج نتايج (چاپگرها، رسام‌ها، و ...).
- نرم افزار: براي راه اندازي جي‌آي‌اس برنامه رايانه‌اي لازم است. از معروف‌ترين آن‌ها مي‌توان به «آرك اينفو»، «آرك ويو»، «اسپانز»، «مپ اينفو» اشاره نمود كه داراي توابع عملياتي متعدد در جهت تجزيه و تحليل مسائل و محاسبات آماري هستند و عمدتاً توسط شركت‌هاي بزرگ رايانه‌اي توليد مي‌گردند. هر يك از اين نرم‌افزارها براي مطالعات خاصي برنامه‌ريزي شده و داراي محدوديت‌ها و محاسن خاص خود مي‌باشند. در اين پژوهش از دو نمونه از نرم‌افزارهاي رايج اين سيستم يعني‌«آرك اينفو» و «آرك ويو» استفاده شده است.
- اطلاعات: بدون اطلاعات نه هدفي وجود دارد و نه پيشنهادي. تمركز توجه روي اطلاعات است. در واقع اكثر فعاليت‌ها براي اطلاعات انجام مي‌شود، زيرا اطلاعات قلب جي‌آي‌اس را تشكيل مي‌دهد. كيفيت اطلاعات يكي از مهم‌ترين موضوعات قابل توجه و اساسي مي‌باشد. كيفيت اطلاعات در ارتباط مستقيم با دقت، صراحت، مباني علمي، تركيب اطلاعات، و تحليل و مدلسازي است.
- سازمان و نيروي انساني: مهم‌ترين بخش تشكيل‌دهنده جي‌آي‌اس مي‌باشد، زيرا سازمان و نيروي انساني است كه عمليات جي‌آي‌اس را كنترل مي‌كند. سخت‌افزارها و نرم‌افزارهاي بسيار قوي جي‌آي‌اس بدون پشتيباتي كادر متبحر، به كارآيي مناسب نخواهند رسيد.  براي اجراي موفق سيستم، سازماندهي نيروهاي متخصص و كارآمد كه در جهت اجرا، بهينه نمودن و نهايتاً راهبري سيستم‌ها نقش‌هاي گوناگوني را ايفا مي‌نمايند، الزامي است

تعاريف جي‌آي‌اس GIS

از ابتداي شكل‌گيري سيستم‌هاي اطلاعات جغرافيايي، با توجه به گستردگي اطلاعات و تنوع كاربردهاي آن در رشته‌هاي مختلف، تعاريف متفاوتي از اين سيستم‌ها ارائه شده است كه به نمونه‌هايي از آن‌ها اشاره مي‌گردد:
سيستم اطلاعات جغرافيايي، مجموعه‌اي از ابزار قدرتمند براي ذخيره و بازيابي اطلاعات در آينده، تبديل و نمايش داده‌هاي مکانی از جهان واقعي است (بارو، 1986).
سيستم اطلاعات جغرافيايي يك سيستم سخت‌افزاري و نرم‌افزاري رايانه‌اي است كه به منظور دسترسي، نگهداري و استفاده از داده‌هاي كارتوگرافي طراحي گرديده است (تاملين،1990).
سيستم اطلاعات جغرافيايي، سيستمي است براساس رايانه براي جمع‌آوري، ذخيره‌سازي، كنترل، بازيابي، به روزكردن، ادغام، پردازش، تحليل، مدلسازي و نمايش داده‌هاي جغرافيايي به صور گوناگون (پرهيزكار، 1376).
 سيستم اطلاعات جغرافيايي يك سيستم پايگاه داده‌ها داراي مشخصات مکانی (x,y) است و مجموعه‌اي از روش‌ها براي پاسخگويي به سؤالات در آن قابل اجرا مي‌باشد (عليمحمدي، 1376).
سيستم اطلاعات جغرافيايي، يك سيستم مديريت پايگاه اطلاعات براي واردكردن، ذخيره، بازيافت، تحليل و نمايش اطلاعات  مكاني مي باشد (بنياد ملي علوم).

 

 

 

اطلاعات مکانی

  پيچيدگي، تنوع وحجم انبوه اطلاعات جغرافيايي ازيك سو و توانايي‌هاي رايانه درعرصه اطلاعات ازسوي ديگر، فلسفه وجودي سيستم‌‌هاي اطلاعات جغرافيايي(جي‌آي‌اس) را تبيين مي‌كند.
 ازآنجاكه بخش عمده اطلاعات علوم زمين موجود در پايگاه‌هاي مركز اطلاعات و مدارك علمي ايران، شامل اطلاعات مكاني وتشريحي است، مناسب ورود به سيستم‌هاي اطلاعات جغرافيايي مي‌باشد و مي‌توان اين اطلاعات را آماده استفاده در اين سيستم‌ها نمود. پژوهش حاضر با اين ديدگاه و با هدف بررسي كاربرد جي‌آي‌اس در ساماندهي مدارك علوم زمين موجود در مركز انجام شده است. در راستاي رسيدن به اين هدف، پس ازگردآوري كليه اطلاعات توصيفي و مكاني مورد نياز مرتبط با علوم زمين از پايگاه‌هاي مركز،كار تفكيك،كنترل، دسته‌بندي وكدگذاري آن‌ها براي ورود به سيستم اطلاعات جغرافيايي انجام شد. به منظور ايجاد پايگاهي از اطلاعات فوق، با مجموعه داده‌ها، لايه‌هاي اطلاعاتي مربوطه تشكيل شد و به منظور نمايش، تشريح و انجام تحليل‌هاي لازم بر روي داده‌ها، مورد استفاده واقع گرديد.
   بدين وسيله علاوه بر دسترسي صحيح و سريع به داده‌هاي مورد نياز در يك حجم وسيع، امكان ارائه و به تصويركشيدن اطلاعات مكاني و موضوعي در قالب نقشه، جدول و نمودار، ويرايش و بهنگام نمودن داده‌ها ونيز امكان استفاده از داده‌هاي موجود در جهت اهداف مختلف و براساس نيازهاي گوناگون كاربران فراهم مي‌گردد. همچنين زمينه‌اي براي شناساندن و معرفي قابليت‌ها و پتانسيل‌هاي متعدد و در عين حال، تشخيص خلأ‌هاي مطالعاتي مناطق مختلف جغرافيايي ايجاد خواهد شد. نهايتاً به‌منظور تعميم كاربرد اين سيستم در ارتباط با ديگر اطلاعات موجود در پايگاه‌هاي مركز (كه به نحوي با موقعيت مكاني در ارتباط‌اند)، مدلي از فرايند انجام اين طرح ارائه شده است.

SDI چیست؟

طلاعات مکانی یکی از مهمترین و حساس­ترین عوامل تصمیم­گیری و به خصوص تصمیم‌گیریهای اجتماعی، اقتصادی و سیاسی در زندگی امروزه می­باشد. به همین دلیل بسیاری ازنیازها، اهداف و فعالیتهای سازمان­های مختلف زمانی امکان­پذیر است که دسترسی به داده­های مکانی مناسب و یکپارچه میسر باشد. این موضوع به خصوص برای برنامه­ ریز ی های کلان بسیارحائز اهمیت است. این موضوع، باعث توسعه زیرساختارهای اطلاعات مکانی ( SDI- Spatial Data Infrastructure )، به عنوان یک بستر توانمندسازی ( Enabling Platform ) در جوامع با اطلاعات مکانی ، در سطوح مختلف شده است. به S DI به عنوان مکانیزم پایدار برای اتصال اطلاعات مکانی کاربران و تولیدکنندگان داده ها به یکدیگر نگریسته می­شود. کاربران اطلاعات مکانی، به طور پیوسته برای نیازهای خود احتیاج به دستیابی و دسترسی سریع به اطلاعات مکانی دارند ، لذا، SDI می­تواند کمک شایانی به ساده­سازی تبادل داده­ها و منابع بین سازمان­های مختلف بکند. با توجه به وجود سطح وسیع داده­های مکانی، ابزارها و تولیدات مرتبط با آنها، توسعه SDI ، به عنوان یک بستر توانمندسازی ، این امکان را به کاربران مختلف می ­دهد تا با یکدیگر همکاری وسیعتری داشته باشند و به نیاز بازار پویا ی کنونی پاسخ بهتری ارائه نمایند امروزه اهمیت راه­اندازی زیر ساختارهای اطلاعات مکانی ( SDI ) جهت تسهیل در جمع­آوری ، نگهداری و تبادل اطلاعات مکان مرجع و داده­های مرتبط بیش از پیش مورد توجه واقع شده است. استفاده از SDI به منظور جلوگیری از دوباره کاریها و بالا بردن قابلیتهای نهفته در اطلاعات مکانی و افزایش بهره­وری از سرمایه­گذاری­های انجام شده در جهت دستیابی به اهداف توسعه پایدار در جامعه،لازم و ضرروری است. کاربردها: استفاده از SDI ، باعث تسهیل در روند تصمیم­گیری در کاربردها و فعالیتهای متنوعی می­گردد. زمینه­های کاربردی SDI شامل : مدیریت بحران، آمایش سرزمین، مدیریت منابع، مدیریت زمین و کاداستر، مدیریت منابع آبی و دریایی، محیط زیست، دفاع و امنیت، مهاجرت ، آمار و برنامه ریزی، بهداشت و درمان، برنامه­ریزی اجتماعی، حمل ونقل، کشاورزی، معادن و موارد دیگر می­باشد. چرا SDI ؟ تسهیل در تبادل، ادغام و به کارگیری اطلاعات مکانی افزایش منافع اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی حاصل از سرمایه گذاریهای انجام شده بروی داده­های مکانی موجود توسط سازمانهای مختلف تسهیل در توسعه بازار اطلاعات و صنعت ارایه خدمات نوین و بهینه به کاربران با استفاده از فناوری اطلاعات افزایش امنیت اجتماعی با به کارگیری اطلاعات مکانی در مدیریت بحران ایجاد فرصت­های جدید شغلی ارایه خدمات بهینه به کاربران با بهره­گیری از اطلاعات مکانی و بهره­گیری بیشتر از بستر­های توانمندسازی عوامل توسعه SDI مراحل توسعه و ایجاد SDI برای هر کشوری وابسته به تاریخچه تولید اطلاعات مکانی، سطح و نوع اطلاعات مکانی موجود، متولیان آن و نیازهای توسعه­ای کشور است. اما به طور کلی، جنبه­های مختلفی اعم از اجتماعی، قانونی، سازمانی و فنی در توسعه SDI باید مورد نظر قرار گیرند. معرفی SDI و اطلاعات کامل از پروژه در حال اجرا در استان یزد سطوح SDI محیط SDI دارای خاصیت سلسله مراتبی (Hierarchy) بوده به این مفهوم که ارتباط بین سطوح یک جامعه (محلی، شهری و استانی) مختلف آن جهت تبادل اطلاعات و سرویسها در محیطهای مختلف ، فراهم میشود(شکل 2). موفقیت در ساخت و بکارگیری یک GIS و همچنین دقت خروجی تحلیل های آن مبتنی بر تامین داده های مناسب و دقت اطلاعات ورودی در آن GIS می باشد. لذا ساخت و بکارگیری یک GIS بر روی بستر SDI از ضریب اطمینان موفقیت بالاتری برخوردار می باشد. علاوه بر این خاصیت سلسله مراتبی SDI امکان استفاده از اطلاعات مکانی موجود در آن و تبادل آنها بین سطوح مختلف استان و GIS های آن را فراهم میکند . GIS با بهره گیری و استفاده از پایگاه های موجود و تعریف شده در بستر SDI (نقشه های توپوگرافی و لایه های اطلاعاتی شامل، آب، برق، گاز، عکسهای هوایی و اطلاعات دیگر) همراه با داده های توصیفی مربوط عوارض، امکان ایجاد یکپارچه پایگاه اطلاعات مکانی و توصیفی را فراهم می کند .از آنجاییکه مدیریت و برنامه ریزی بهینه در استان یزد نیز همانند هر جامعه رو به توسعه نیارمند موجودیت و دسترسی به حجم عظیمی از اطلاعات مکانی می باشد، لذا GIS برروی بستر SDI میتواند نقش ویژه ای را در جهت ارتقا کیفیت این مدیریت در سطوح مختلف استان ایفا کند. اجزای SDI SDI یك شبكه ارتباطی بین پایگاه­های اطلاعات، سرویس­ها و خدمات، كاربردها و تكنولوژی و سیاستگذاری است که می‌تواند كیفیت زندگی را به طور كلی بالا ببرد و این امر از طریق دسترسی به پایگاه­های اطلاعاتی دقیق و بهنگام میسر می­شود . داده‌ها و اطلاعات در SDI ، شامل داده‌ها و اطلاعات پایه، داده­ها و اطلاعات ادغام شده و سرویس­های مرتبط با آنها می‌باشند. اجزای این زیرساختارها شامل داده‌ها و اطلاعات پایه ، نیروهای انسانی(تولیدكننده‌ها و استفاده كننده‌ها )، قوانین و سیاستهای دسترسی به اطلاعات، استانداردهای فنی و روشهای مختلف دسترسی بوده كه هر یك از اجزاء، بسته به شرایط و امكانات موجود یك جامعه، طراحی و ساخته می‌شوند . معرفی پروژه استان یزد دسترسی و استفاده از اطلاعات بهنگام و صحیح یكی از عوامل مهم و حساس در امر تصمیم گیری ، مدیریت و برنامه ریزی بهینه در دنیا امروز و در سطوح مختلف یك جامعه (شهر،استان، کشور) می‌باشد. در این راستا همكاری و تبادل اطلاعات بین ارگانها و سازمانهای مرتبط با امر مدیریت و برنامه ریزی در جامعه از ارکان اصلی این نوع مدیریت می‌باشد. از طرفی انجام برنامه ریزی جامع و بهینه در یک جامعه در جهت نیل به توسعه پایدار، ایجاد و دسترسی پایگاههای اطلاعاتی مورد نیاز امری است كه از عهده یك سازمان به تنهایی خارج است ،لذا همكاری در سطحی بالا بین ارگانها و سازمانهای ذیربط از مشخصات دیگر یك جامعه توسعه یافته میباشد. در این راستا امروزه با پیشرفتهای اخیر در امر ارتباطات و اطلاعات و همچنین تكنولوژیهای مرتبط با این علوم و پیشرفتهای انجام گرفته درامر فن آوری ارتباطات و اطلاعات (ICT) ، امكان استفاده بهینه از اطلاعات مكانی و تبادل آنها بین ارگانهای مختلف را تسهیل نموده واین تکنولوژییها عملاً‌ فراهم كننده محیط لازم درامر جمع‌آوری، بهینه‌سازی، استفاده و تبادل اطلاعات می‌باشند. این محیط ها به زیر ساختارهای اطلاعات مکانی و یا SDI معروف بوده و اهمیت راه­اندازی آنها بیش از پیش مورد توجه واقع شده است. استفاده از SDI به منظور جلوگیری از دوباره کاریها و بالا بردن قابلیتهای نهفته در اطلاعات مکانی و افزایش بهره­وری از سرمایه­گذاری­های انجام شده در جهت دستیابی به اهداف توسعه پایدار در جامعه،لازم و ضرروری است. SDI به عنوان مکانیزم پایدار برای اتصال اطلاعات مکانی کاربران و تولیدکنندگان داده ها به یکدیگر نگریسته می­شود. کاربران اطلاعات مکانی، به طور پیوسته برای نیازهای خود احتیاج به دستیابی و دسترسی سریع به اطلاعات مکانی دارند، لذا، SDI می­تواند بعنوان بستر توانمندسازی کمک شایانی به ساده­سازی تبادل داده­ها و منابع بین سازمان­های مختلف بکند. این کمک باعث تمرکز تولیدکنندگان جهت کارایی بیشتر، کاهش هزینه­ها و تشویق سرمایه­گذاری و اشتغال­زایی در صنعت اطلاعات مکانی برای تولید محصولات بیشترو همچنین استفاده از این محصولات در روند تصمیم گیریها ­باشد. از طرفی SDI بعنوان یک سیستم تبادل اطلاعات و سیستم های اطلاعات جغرافیایی( GIS ) بعنوان یک ابراز تحلیل گر، تواما ادغام و تحلیل های داده های مکانی را قادر میسازند. لذا با توجه به موارد فوق و به منظوره زمینه‌سازی بکارگیری این توانمندیها و ایجاد بستری برای تسهیل همكاری و تبادل اطلاعات بین ارگانهای مختلف در استان یزد، پروژه حاضر تعریف گشته است. این پروژه زیر نظر سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان بعنوان کارفرما و مشارکت شرکت انفورماتیک و مطالعات توسعه بعنوان مشاور با پشتیبانی علمی و فنی اعضای مرکز تحقیقات زیر ساختار های اطلاعات مکانی و مدیریت زمین دانشگاه ملبورن در حال اجرا میباشد . اهداف پروژه طراحی و تدوین مقدمات راه اندازی زیرساختارهای اطلاعات مكانی ( SDI ) استان یزد و مطالعات طراحی ، ساخت و راه اندازی GIS استان بر بستر آن در جهت تحقق اهداف زیر تعریف و اجراء می گردد : ایجاد مقدمات راه اندازی زیرساختارهای داده‌های مکانی استان (Provincial/State SDI) جهت بهینه‌سازی مدیریت و برنامه ریزی در سطوح مختلف استان طراحی SDI برای استان تدوین پیش نویس و راهکارهای راه اندازی بستر SDI تعریف اجزا و تشکیلات مرتبط با SDI استان پیش نویس قوانین و مقررات SDI استان همکاری در ظرفیت سازی و اشاعه فرهنگ استفاده و بكارگیری SDI در مدیریت و برنامه ریزی شهری واستانی طراحی و تدوین GIS استان بر بستر SDI پیاده‌سازی یک GIS نمونه با بهره گیری از بستر SDI و دیدگاه شهر مجازی. به منظور رسیدن به اهداف فوق، راهبرد مورد نظر برای اجرای پروژه با انطباق و با بهره گیری از پیشرفتهای صورت گرفته شده در سطح بین المللی در زمینه های مرتبط تعیین گردیده است. با توجه به ماهیت چند منظوره و میان رشته­ای ( multi-disciplinary ) این پروژه، در راهبرد مذکور از علوم مختلف شامل علوم فنی (نقشه برداری، ژئوماتیک، فناوری اطلاعات و ارتباطات- ICT )، فنی-اجتماعی، فنی-اقتصادی و رفتارهای سازمانی استفاده خواهد شد. به منظوره بهره گیری از پیشرفتهای تکنولوژی های مرتبط با فازهای پروژه، روشها و ابزارها فنی مورد استفاده در جریان اجرای پروژه، بر مبنای متدولوژیهای به روز در طراحی و پیاده‌سازی SDI و GIS انجام ‌می‌گیرد و با توجه به مقتضیات پروژه ویژه‎سازی می‌گردد. در این راستا موارد زیر نیز به خصوص در اجرا مورد استفاده وبهره­گیری قرار خواهند گرفت: تکنولوژیهای اطلاعات مکانی و شبکه های ارتباطی بخصوص برای توسعه خدمات و سرویسهای اطلاعات مکانی هماهنگی ها و قابلیت ادغام (Interoperability and Integratability) استانداردها و دستورالعمل های فنی توزیع محاسبات (Distributed Geoprocessing and Grid Computing) اثرات و دیدگاههای نسل جدید SDI ها و اجزای آنها متادتا و پایگاههای اطلاعات توزیع شده با دیدگاههای همخوانی بین داده ها و پایگاههای اطلاعاتی (Data Harmonization) طراحی مدلهای مفهومی و الگوهای مربوطه (Conceptual Modeling & Schema Mapping) هستی شناسی (Ontology) مفهومی (Semantics) سیاستها و قوانین مختلف بر داده ها و اطلاعات شامل اثرات آنها برای جمع آوری، مستند سازی، حفظ و نگهداری، دسترسی و استخراج داده ها کاربردها و اثرات SDI در سطوح مختلف (محلی، استانی و ملی) و شرایط مختلف محرکهای ساخت و توسعه SDI در یک جامعه تحلیل تجارب مشابه تحلیل اثرات اقتصادی و اجتماعی از SDI و راهبردهای مرتبط (دولت الکترنیک) در سازمانها و ارتباط بین سازمانها تحلیل سود و هزینه و مدلهای اقتصادی برای توسعه SDI فازهای پروژه به منظوره اجرای مراحل فوق این پروژه بطور کل در قالب چهار فاز شامل سه فاز اصلی ویک فاز اولیه (فاز صفر- جهت برنامه‌ریزی و راه‌اندازی پروژه) انجام خواهد گرفت و این فازها اصلی ارتباط مستقیم با یکدیگر دارند و نتیجه آن باعث ایجاد پایگاههای اطلاعات مکانی استان بعنوان سرمایه استانی خواهد شد. ارتباط فازهای پروژه فاز 1 به منظور مشارکت در ایجاد و راه اندازی زیر ساختارهای اطلاعات مکانی (SDI) استان یزد، این پروژه در فاز اول کاری خود فعالیتهای زیر را انجام خواهد داد: تشکیل کمیته برنامه ریزی SDI استان بررسی وضعیت استان از نظر امکانات و سیاستهای آتی فناوری اطلاعات بررسی اثرات استفاده از فن آوریهای اطلاعات مکانی در سازمانهای دولتی و نقش آن در ساختارهای سازمانی بررسی تجارب مشابه در زمینه ساخت SDI و بکارگیری بهینه از تکنولوژیهای فناوری اطلاعات - ICT طراح ی اولیه SDI استان تدوین پیش نویس و راهکارهای راه اندازی بستر SDI استان تعریف اجزا و تشکیلات مرتبط با SDI استان تحلیل استانی و تعیین جایگاه استانی SDI استان پیش نویس قوانین و مقررات SDI پیش نویس دستورالعملهای مرتبط با SDI همکاری در اشاعه فرهنگ استفاده از SDI فاز2 در این فاز با بهره گیری از مقدمات راه اندازی و ساخت SDI استان و همچنین با استفاده از اطلاعات عمومی و پایه استان یزد نحوه طراحی و ساخت GIS استان یزد صورت میگیرد . در این راستا در فاز دوم پروژه فعالیتهای زیر را انجام خواهد گرفت : شناخت و نیازسنجی (تحلیل نیازمندیها و تعیین اقلام اطلاعاتی) جهت طراحی GIS طراحی مدل مفهومی برای GIS استان تهیه استانداردها تدوین دستورالعملها جهت پیاده سازی استانداردها تدوین مشخصات فنی و انتخاب سیستم انتخاب محیط شرح خدمات پیاده‌سازی GIS تهیه قرارداد تیپ و اسناد مناقصه فاز 3 هدف اصلی این نمونه عملی نمایش نحوه بکارگیری و پیاده سازی طرح GIS استان ، استانداردها و دستورالعملها آن میباشد. همچنین ارایه قابلیت های عمومی سیستم در کاربردهای شهری از پیش تعیین شده از دیگر اهداف می باشد . اجرای این مدل اولیه GIS با بهره گیری از دیدگاه شهر مجازی بعنوان پروژه نمونه بر روی داده های موجود بر مبنای بستر SDI استان خواهد بود. فراورده های پروژه 1- پیش نویس طرح راه اندازی SDI در سطح استان شامل دیدگاه ها، اهداف طرح SDI استانی، پیش نویس قوانین و مقررات اجرایی و برنامه ریزی برای ظرفیت سازی و اشاعه فرهنگ SDI در استان 2- گزارش شناخت وضعیت موجود و نیازمندیهای عمومی کاربران استان از نقطه نظر GIS 3- گزارش مدل مفهومی و استانداردهای GIS استان 4- ارایه دستورالعمل­های اجرایی شامل: تولید و جمع آوری اطلاعات ویرایش و آماده سازی اطلاعات برای ورود به GIS بهنگام‌سازی اطلاعات كنترل كیفیت کارتوگرافی 5- گزارش انتخاب محیط 6- گزارش شرح خدمات پیاده سازی 7- معرفی پروژه­های نمونه قابل اجرا در بخش GIS 8- گزارش نحوه تدوین اسناد مناقصه 9- گزارش ساختار پروژه نمونه و قابلیت های GIS و شهرهای مجازی 10- سیستم GIS نمونه با توجه به فرصت پیش آمده در این پروژه که بعنوان اولین پروژه در نوع خود در کشور در سطح استانی شروع گشته ، دست اندرکاران پروژه این امید را دارند تا با تلاش خود و پشتیبانی و حمایتهای مسئولین استان بتوانند نتایج این پروزه را با کیفیت بالا ارائه داده تا این نتایج بتواند بعنوان یک الگو در تحقق، ساخت و بکارگیری SDI کشور نیز مورد استفاده واقع شود. لذا در این راستا و به منظور استفاده کامل از این فرصت، این پروزه سعی دارد تا در صورت امکان برخی خدمات دیگر، علاوه بر خدمات تعریف شده را نیز ارائه دهد. از اهم این خدمات میتوان به موارد زیر اشاره نمود: طراحی سیستم کاتالوگ داده­ها (Spatial Data Catalogue) پیش نویس دستورالعمل تولی داده­ها (Custodianship) طراحی یک نمونه سیستم حفظ و نگهداری و جستجوگر داده­ها (Spatial Data Clearinghouse) طراحی و ایجاد پایگاه اطلاع رسانی اینترنتی جهت آموزش مفاهیم پایه SDI و اشاعه فرهنگ استفاده و به اشتراک گذاری اطلاعات مکانی

وب جی آی اس

تست

—سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی

—مختصات جغرافیایی

—روش‌های ورود داده جغرافیایی

—مختصات جغرافیایی

—توصیف موقعیت و شکل دقیق اشیا نیازمند چارچوبی برای تعریف دنیای واقعی یا همان زمین است.

—یک دستگاه مختصات جغرافیایی برای  انتساب موقعیت جغرافیایی به اشیا بکار می‌رود.

—

  اما آیا با یک دستگاه مختصات کارتزین ساده می‌توان اشیای جغرافیایی را به موقعیت صحیح آن‌ها بر روی زمین نگاشت؟

—تصویر کردن کره بر سطح

—دستگاه‌های مختصات جغرافیایی

—مختصات قطبی یا جهانی

—دستگاه‌های مختصات جغرافیایی

—دستگاه مختصات مرکاتوری (پایه و اساس مختصات یو.تی.ام)

—تولید و ورود اطلاعات مکانی

—

—نکاتی درباره اهمیت تولید و ورود داده به صورت صحیح

—تولید اطلاعات دقیق: متضمن ایجاد پایگاه داده دقیق

—60 تا 80 درصد هزینه ایجاد و نگهداری سیستم اطلاعات جغرافیایی صرف تولید، ورود و بروزرسانی اطلاعات مکانی آن می‌شود.

—منابع و روش‌های تولید و ورود اطلاعات مکانی

—رقمی سازی دستی و و اسکن کردن نقشه‌های آنالوگ

—ورود اطلاعات به صورت مستقیم به کامپیوتر

—عکس‌های هوایی و ماهواره‌ای (سنجش از راه دور)

—انتقال اطلاعات از منابع موجود کامپیوتری

—رقمی‌سازی و نمونه‌برداری

—فرآیند تبدیل اطلاعات آنالوگ مانند نقشه‌ها به اطلاعات رقمی به صورت قابل استفاده توسط کامپیوتر را رقمی‌سازی گویند.

—نمونه‌برداری به عملیات تبدیل تراز پیوسته به مقدار عددی صحیح گفته می‌شود.

—قضیه شانون و کیفیت تصویر

—مهم‌ترین عامل در نمونه‌برداری: فرکانس نمونه‌برداری

—فرکانس پایین: تصویر با کیفیت بد

—فرکانس بالا: تصویر با کیفیت بالا اما حجم زیاد

قضیه شانون:

   اگر نمونه‌گیری با نصف فراوانی ماکزیمم در فرکانس موج آنالوگ اولیه صورت پذیرد، هیچ اطلاعاتی از دست نخواهد رفت.

—رقمی سازی دستی

—حالات وارد کردن اطلاعات در رقمی‌سازی دستی

—نقطه‌ای: وارد کردن اطلاعات نقاط حیاتی برای نمایش یک شکل توسط کارور

—

—

—

—

—جریانی: وارد شدن اطلاعات نقاط به صورت خودکار با توجه به فاصله یا زمان طی شده

—

—

—ورود داده به صورت مستقیم
GPS

—سیستم موقعیت‌یاب جهانی یا همان GPS مجموعه‌ای از سخت‌افزار و نرم‌افزار است که برای تعیین موقعیت دقیق نقاط روی سطح زمین با استفاده از تبادل سیگنال‌ با ماهواره‌ها طراحی شده است.

—

—مهم‌ترین کاربردهای GPS

—تعیین موقعیت نقاط

—راهبری و هدایت

—ساختمان GPS

—سخت‌افزار GPS از سه قسمت تشکیل شده است:

—دریافت‌کننده

—آنتن

—برآینده داده (کامپیوتر دربردارنده نرم‌افزار)

—تعیین موقعیت با استفاده از GPS

—مکان هندسی یک دریافت کننده با استفاده از فاصله از

—یک ماهواره: یک کره

—دو ماهواره: یک صفحه ناشی از برخورد دو کره

—سه ماهواره: دو نقطه ناشی از برخورد سه کره

از نقطه نظر تئوری 3 ماهواره برای تعیین موقعیت کافی است.

—

—دورسنجی

—سنجش از دور: تکنولوژی و علمی است که بوسیله آن می‌توان بدون تماس مستقیم مشخصه‌های یک شی یا پدیده را تعیین، اندازه‌گیری یا تجزیه و تحلیل نمود.

—منبع داده‌های سنجش از دور تابش الکترومغناطیسی است.

—مزایا و قابلیت‌های دورسنجی

—با توجه به انرژی الکترومغناطیسی، تنوع پدیده‌های گوناگون از یکدیگر قابل تشخیص است.

—قابلیت تکرار در حوزه زمان و مکان

—قابلیت تکرار پیام‌آور قابلیت بررسی تغییر پدیده‌ها

—هزینه نسبتا مناسب

—تفسیر داده‌های دورسنجی
مهم‌ترین منبع اطلاعات

—

—داده‌های دورسنجی

—داده‌های مستقیم: داده‌هایی نمایشی در تصویر

—داده‌های غیرمستقیم: داده‌هایی که توسط تفسیرگر استخراج می‌شود و تابعی از

—دانش

—مهارت و تجربه

—احاطه به منطقه تحت مطالعه

می‌باشد.

—انتقال اطلاعات از منابع موجود کامپیوتری

—استفاده از منابع اطلاعاتی سازمان‌های جهانی یا منطقه‌ای و کشوری که پیش از این رقمی شده‌اند و به صورت مجموعه‌ای کامل در اختیار قرار دارند.

—

نبود استاندارد تهیه اطلاعات میان سازمان‌های مختلف 

=

مشکل برقراری ارتباط میان داده‌های سازمان‌های مختلف

—

WEB GIS (وب جی آی اس) چیست؟

با پیشرفت علوم و پیچیدگی آن ها با حجم بالایی از اطلاعات مواجه هستیم که GIS یکی از راه حل های آسان سازی این پیچیدگی ها می باشد. یکپارچه سازی در دسترس قرار دادناین داده ها  می تواند از طریق تکنولوژی جدیدی با نام WebGIS انجام گیرد.

 این تکنولوژی به ما اجازه دسترسی به منابع عظیمی از داده های مکانی و توصیفی را در کمترین زمان و  کمترین هزینه و در هر مکانی برآورده می سازد . با نرم افزارهاي روميزي GIS ، استفاده كننده معمولا" نياز دارد كه نرم افزار را بخرد و ياد بگيرد كه چگونه از ابزار عمومي نرم افزارهاي GIS براي بارگذاري داده ها ،‌تغيير ، پرسش و پاسخ و ديگر آناليز ها استفاده كند. در حاليكه با استفاده از اينترنت مي توان در يك مرورگر ساده بدون نياز به نصب نرم افزار هاي GIS ،‌با داده ها كار كرد و آناليز توابع مورد نياز را بكار برد. در واقع مي توان گفت WEB GIS از سيستمي متشكل شده است كه در يك طرف آن SERVER واطلاعات توصيفي و مكاني وجود دارد كه با استفاده از نرم افزار هاي مانند ARC GIS SERVER ارتباط بين SERVER ،‌ ARC GIS و Browser هاي اينترنتي را برقرار ميسازد.كه با اين وجود مي توان گفت در طرف ديگر سيستم WEB GIS كاربران قرار دارند كه با استفاده از Browser هاي اينترنتي ميتوانند به سيستم متصل شوند.

سرویس هاي خدمات مکان مبنا (Location Based Services)

  سرویس هايخدمات مکانمبنا (Location Based Services) اطلاعاتی هستند که توسط ابزارهاي موبایل در شبکه هاي بیسیم قابل دسترس بوده و بر مبناي استفاده از موقعیت این ابزارهاي موبایلاستوارند.

LBSرا به عنوان محل تقاطع سه تکنولوژي توصیف میکنند :سیستم هاي ارتباطات موبایل و ابزارهاي موبایل، تکنولوژي اینترنت و سامانه هاي اطلاعات مکانی GIS.

 

 

انجام پروژه GISدر استان یزد

انجام پروژه GIS(سیستم های اطلاعات مکانی (جغرافیایی))در استان یزد  مرتبط با شرکت های تابعه وزارت نیرو:

آب و فاضلاب

  برق منطقه ای 

 توزیع برق

 آب منطقه ای

[e-mail]

 

 

آغاز فعالیت

به نام خدا

با سلام و احترام خدمت تمامی عزیزان فعال در زمینه سیستم های اطلاعات مکانی (gis)

بنده علی دهقانی تفتی ،نقشه بردار و کارشناس سیستم های اطلاعات مکانی هستم.امیدوارم مطالبی که در این وبسایت قرار داده میشه مفید واقع بشه.

با تشکر